Jak policzyć odległość burzy?
Grzmot zawsze się spóźnia. Światło błyskawicy dociera do oka od razu, a dźwięk potrzebuje niecałych trzech sekund na każdy kilometr. Wystarczy policzyć sekundy między błyskiem a hukiem, żeby wiedzieć, jak daleko uderzył piorun. Ten rachunek działa bez żadnych przyrządów: sekundy razy 343 metry i odległość gotowa.
Wzór i przykład
odległość [m] = sekundy × 343; odległość [km] = sekundy × 0,343
- Gdy zobaczysz błysk, zacznij liczyć sekundy: najprościej mówić w myślach „sto jeden, sto dwa…”, bo każde takie słowo trwa około sekundy.
- Przerwij liczenie w momencie, gdy usłyszysz grzmot.
- Pomnóż sekundy przez 343: tyle metrów dzieli Cię od miejsca wyładowania.
- Do szybkiej oceny bez mnożenia podziel sekundy przez 3, a dostaniesz odległość w kilometrach.
| Sekundy do grzmotu | Odległość |
|---|---|
| 3 s | około 1 km |
| 6 s | około 2,1 km |
| 9 s | około 3,1 km |
| 15 s | około 5,1 km |
| 30 s | około 10,3 km |
Porównuj kolejne pomiary. Jeśli odstęp między błyskiem a grzmotem maleje z minuty na minutę, burza się zbliża i czas poszukać schronienia, zanim odstęp spadnie poniżej dziesięciu sekund.
Najczęstsze pytania
Dlaczego najpierw widać błysk, a dopiero potem słychać grzmot?
Światło i dźwięk powstają w tym samym momencie, ale poruszają się z zupełnie różnymi prędkościami. Światło pokonuje odległość do obserwatora w ułamku milisekundy, a dźwięk idzie 343 metry na sekundę, więc na każdy kilometr potrzebuje niecałych trzech sekund.
Skąd się bierze reguła dzielenia sekund przez trzy?
Dźwięk potrzebuje około 2,9 sekundy na kilometr, więc dzielenie przez trzy daje wynik tylko o około 3 procent zawyżony. To wystarczająca dokładność, żeby ocenić odległość burzy w pamięci, bez mnożenia przez 343.
Czy temperatura powietrza zmienia wynik?
Tak, ale nieznacznie. Prędkość dźwięku rośnie o około 0,6 m/s na każdy stopień Celsjusza. Przy 0 °C wynosi około 331 m/s, przy 30 °C około 349 m/s, więc różnica względem przyjętych 343 m/s mieści się w granicach 3 procent.
Od jakiej odległości burza jest niebezpieczna?
Za granicę bezpieczeństwa przyjmuje się często 10 sekund między błyskiem a grzmotem, czyli około 3,5 km. Pioruny potrafią uderzyć kilka kilometrów od centrum komórki burzowej, więc przy takim odstępie warto już być w budynku albo w samochodzie.
Jak poznać, czy burza się zbliża, czy oddala?
Powtarzaj pomiar co minutę lub dwie dla kolejnych wyładowań. Malejący odstęp między błyskiem a grzmotem oznacza, że burza się zbliża; rosnący, że front się oddala. Pojedynczy pomiar mówi tylko, gdzie uderzył jeden konkretny piorun.