Ile trwa jet lag i od czego zależy?
Po przelocie przez kilka stref czasowych wewnętrzny zegar zostaje w domu: melatonina, temperatura ciała i pory głodu wciąż trzymają się starego rytmu. Przestawianie się trwa zwykle dobę na każdą strefę przy locie na wschód i wyraźnie krócej przy locie na zachód. Dlatego powrót z Nowego Jorku boli bardziej niż lot tam, choć trasa jest ta sama. Kalkulator szacuje czas adaptacji z liczby stref i kierunku podróży.
Wzór i przykład
na wschód: dni ≈ liczba stref; na zachód: dni ≈ 2/3 liczby stref, w górę do pełnego dnia
- Policz różnicę czasu między miejscem startu a celem, na przykład Polska i Japonia to 7 stref latem.
- Przy locie na wschód przyjmij dobę adaptacji na każdą strefę.
- Przy locie na zachód pomnóż liczbę stref przez dwie trzecie i zaokrąglij w górę.
- Przykład: 6 stref na wschód to około 6 dni, te same 6 stref na zachód to około 4 dni.
| Trasa z Polski | Strefy | Kierunek | Adaptacja |
|---|---|---|---|
| Lizbona | 1 | zachód | około 1 dnia |
| Dubaj | 2 | wschód | około 2 dni |
| Nowy Jork | 6 | zachód | około 4 dni |
| Bangkok | 5 | wschód | około 5 dni |
| Los Angeles | 9 | zachód | około 6 dni |
Liczba stref w tabeli dotyczy okresu czasu letniego w Polsce. Zimą część różnic zmienia się o godzinę, bo nie wszystkie kraje przestawiają zegarki.
Najczęstsze pytania
Dlaczego lot na wschód jest gorszy niż na zachód?
Bo wymaga skrócenia doby: trzeba zasnąć, zanim organizm poczuje senność. Wewnętrzny zegar człowieka biegnie w rytmie odrobinę dłuższym niż 24 godziny, więc wydłużenie dnia po locie na zachód przychodzi mu naturalnie, a skrócenie po locie na wschód idzie opornie.
Jak złagodzić jet lag jeszcze przed podróżą?
Kilka dni przed lotem na wschód kładź się i wstawaj po godzinie wcześniej każdego dnia, przed lotem na zachód odwrotnie. Już w samolocie przestaw zegarek na czas docelowy i trzymaj się jego pór posiłków i snu.
Co pomaga najszybciej przestawić zegar na miejscu?
Światło dzienne o właściwej porze: po locie na zachód szukaj go wieczorem, po locie na wschód rano, a unikaj w porach, gdy w domu była noc. Do tego regularne posiłki według lokalnego czasu i umiar z kawą oraz alkoholem w pierwszych dniach.
Czy krótki wypad do innej strefy w ogóle wymaga adaptacji?
Przy wyjeździe na dwa, trzy dni i różnicy do trzech stref bywa łatwiej zostać przy domowym rytmie: umawiać ważne sprawy na godziny, w których organizm i tak jest aktywny, zamiast przestawiać zegar w obie strony w jeden tydzień.
Skąd się bierze różnica między strefami a odczuwanym zmęczeniem po locie?
Samo zmęczenie podróżą, suche powietrze i siedzenie w bezruchu mijają po jednej przespanej nocy niezależnie od trasy. Jet lag to co innego: rozjazd rytmu dobowego z lokalnym czasem, który mija w tempie około strefy na dobę. Po locie bez zmiany strefy zmęczenie jest, jet lagu nie ma.