Jak porównać jasność gwiazd?
Wielkość gwiazdowa, czyli magnitudo, opisuje jasność obiektu na skali odwrotnej: im mniejsza liczba, tym jaśniejszy obiekt, a najjaśniejsze mają wartości ujemne. Skala jest logarytmiczna i tak dobrana, że różnica pięciu wielkości oznacza dokładnie stukrotną różnicę jasności. Z tego wynika podstawa równa pierwiastkowi piątego stopnia ze stu, w zaokrągleniu 2,512.
Wzór i przykład
stosunek jasności = 10 do potęgi (0,4 × różnica magnitudo)
- Syriusz ma jasność -1,46 magnitudo.
- Granica widoczności gołym okiem to około 6 magnitudo.
- Różnica wynosi 7,46.
- Podnosimy dziesięć do potęgi 0,4 razy 7,46.
- Wychodzi blisko tysiąc, czyli Syriusz świeci tysiąc razy jaśniej niż najsłabsza widoczna gwiazda.
| Różnica magnitudo | Stosunek jasności |
|---|---|
| 1 | 2,5 razy |
| 2 | 6,3 razy |
| 3 | 15,8 razy |
| 5 | 100 razy |
| 10 | 10 000 razy |
Zasięg sprzętu oszacujesz kalkulatorem powiększenia teleskopu i kalkulatorem źrenicy wyjściowej, a odległości kosmiczne przelicznikiem lat świetlnych.
Najczęstsze pytania
Ile razy jaśniejsza jest gwiazda o 5 magnitudo mniejszym?
Dokładnie sto razy. Tak zdefiniowano skalę, a z tej definicji wynika podstawa 10 do potęgi 0,4, czyli około 2,512.
Dlaczego jaśniejsze gwiazdy mają mniejsze liczby?
Bo skala pochodzi ze starożytnego podziału na wielkości: najjaśniejsze gwiazdy nazwano pierwszą wielkością, a ledwo widoczne szóstą. Współczesna definicja zachowała ten kierunek.
Co to jest magnitudo absolutna?
Jasność, jaką obiekt miałby oglądany z odległości dziesięciu parseków. Pozwala porównywać gwiazdy niezależnie od tego, jak daleko się znajdują. Dla Syriusza wynosi około 1,43, a dla Słońca 4,83.
Do jakiej jasności widać gołym okiem?
W dobrych warunkach do około 6 magnitudo. Lornetka 50 milimetrów sięga mniej więcej 10 magnitudo, czyli pokazuje obiekty blisko czterdzieści razy słabsze.
O ile jaśniejsze jest Słońce od Syriusza?
Różnica wynosi 25,28 magnitudo, co odpowiada mniej więcej trzynastu miliardom razy. Syriusz jest jednak w rzeczywistości jaśniejszą gwiazdą, tylko znacznie dalszą.